Kanserli Hücreler Vücutta Nasıl Yayılır?

Kanserli hücrelerin vücudun başka bölgelerine yayılması sürecine metastaz denir ve bu, kanserin en ölümcül özelliklerinden biridir. Kanser ölümlerinin büyük çoğunluğu, tümörün metastaz yapması sonucu meydana gelir. Metastaz, karmaşık ve çok aşamalı bir süreçtir.

Kanser, genellikle tek bir noktada (primer tümör) başlar. Tümör büyüdükçe, bazı kanser hücreleri primer tümörden ayrılarak çevre dokulara doğru hareket etmeye başlar. Bu hücreler, normalde hücreleri bir arada tutan yapışma moleküllerini kaybedebilir ve hareket etme yeteneği kazanabilir.
Ayrılan kanser hücreleri, primer tümörün etrafındaki sağlıklı dokulara ve bağ dokusuna doğru yayılır. Bu hücreler, çevre dokuları eritmelerine yardımcı olan enzimler salgılayabilirler, böylece kendilerine yol açarlar.
İnvazif kanser hücreleri, yakındaki kan damarlarının (venüller veya kapillerler) veya lenf damarlarının duvarlarını delerek kan veya lenf dolaşımına girerler.
Kanser hücreleri dolaşımda ilerlerken, bağışıklık sistemi hücreleri tarafından yok edilme veya kan akışının neden olduğu mekanik strese dayanamama gibi zorluklarla karşılaşırlar.
Dolaşan kanser hücreleri, yeni bir hedef organa ulaştıklarında, damar duvarlarını tekrar delerek damar dışındaki dokulara çıkarlar. Bu süreç, introvazasyonun tersidir.
Kanser hücrelerinin belirli organlara yönelme eğilimi olabilir (örneğin meme kanseri genellikle kemiklere, karaciğere ve akciğerlere yayılır). Buna "organotropizm" denir ve nedenleri tam olarak anlaşılamamıştır, ancak genetik faktörler ve hedeflenen organın mikroçevresi rol oynayabilir.
Yeni dokuya yerleşen kanser hücreleri, başlangıçta çok küçük bir kitle (mikro-metastaz) oluşturur. Bu aşamada henüz klinik olarak saptanamazlar. Hayatta kalabilmek ve büyüyebilmek için yeni mikroçevreye uyum sağlamaları gerekir.

Mikro-metastazların daha büyük, klinik olarak saptanabilir bir tümöre (makro-metastaz) dönüşebilmesi için yeni kan damarlarının oluşması gerekir. Bu sürece anjiyogenez denir. Kanser hücreleri, kendi kan kaynaklarını oluşturmak için bu süreci tetikleyebilirler. Yeterli kan akışını sağladıktan sonra, metastatik tümör büyümeye başlar ve bulunduğu organın fonksiyonlarını bozmaya başlar.